|
||||
| Home | ||||
|
H O E W O R D J E P O L I T I E K B E S T U U R L I J K G E V O E L I G E R ?
Hoe kan je daar aan werken? Wellicht langs de volgende 11 strategische routes.
2. Minder projecten 3. Meer reizen 4. N=1 Denken 5. Interesse in personen 6. Googelen 7. Historisch besef 8. Samenspel 9. Oog voor details 10. Matig je idealisme 11. Denk ook in geld
Bij elk punt willen we kort stil staan.
1. Gebruik je rechter hersenhelft In de uitdrukking politiek bestuurlijk gevoelig is het laatste woord ’gevoelig’. Gevoeligheid lijkt inderdaad een wezenlijk element voor deze kwaliteit. Gevoel voor verhoudingen, gevoelig voor ‘weak signals’, empathie, inlevingsvermogen. Meestal zaken die in verband gebracht worden met goed ontwikkelde rechter hersenhelften. Associatieve vermogens, denken in beelden, en poëtisch taalgebruik. 'Google-Afbeeldingen' helpt heel goed. Veel contact met kleine kinderen, oude mensen en niet-Europeanen. Minder scheiding tussen privé en zakelijk denken. Op tijd naar de kerk, een concert of een museum.
2. Minder projecten Een project is vooral begrensd. Zowel in tijd als in plaats. Terwijl politiek bestuurlijke gevoeligheden zich niet houden aan een plek of een tijdvak. Het Giscard-Scheffer-voorbeeld liet dat al zien. Als je je dag vol stopt met uitsluitend nuttige, resultaatgerichte activiteiten, neem zowel je gevoeligheid af, als je politiek bestuurlijke gevoeligheid. Bestuurders en politici kunnen zelf tot stoorzenders worden. Die jouw grootse werken doorkruisen.
3. Meer reizen Een leuke manier om je in een ander te verplaatsen, is om je zélf te verplaatsen. Bij voorkeur onder werktijd. En bij voorkeur naar een buitenland. Vergaderen in Aken of Antwerpen is al meteen anders. Een bespreking in de trein van Tilburg naar Nijmegen kan al eigenlijk niet saai zijn. Nog beter is natuurlijk Toulouse en Tallin. Ook goed is: je baas of je medewerker op reis. Of je partner.
4. N=1 Denken Als beleidsmedewerker ben je gewend in verzamelwoorden te denken, te spreken en te schrijven. Dat is heel nuttig. Maar om politiek gevoelig te werk te gaan is het essentieel dat je N=1 kan denken. N=1 is de grootste fout die je in marktonderzoek kan maken. Je baseert je resultaten dan op en steekproef van 1 exemplaar. Een doodzonde. Een beleidsmedewerker is noch marktonderzoeker, noch wetenschapper. N=1 Denken is voor hem juist de basis van zijn handelen. “Wat wil mij bewindspersoon, mijn baas, mijn DG?” Allemaal N=1 Allemaal 1 land, 1 Europa, 1 wereld. De zin van hét leven is een moeilijke kwestie. Over de zin van jouw leven is al veel makkelijker iets te zeggen. En over dat van je partner, je kind of je schaakvriend. Wat dé minister wil, daar kan rekkelijk over gedacht worden. Wat Eurlings wil, Vestjens, Berlusconi of Peijs, is veel nauwkeuriger en simpeler vast te stellen.
5. Interesse in personen Politiek bestuurlijke gevoeligheid gaat in de eerste plaats over personen -en pas daarvan afgeleid- over zaken. Veel beleidsmedewerkers zijn sterk dossiergericht. Sommige zijn zelfs hun dossier. Kritiek op het dossier zien ze als kritiek op hen zelf. Een persoon mag er bij sommige ambtenaren niet toe doen. 'Zonder aanziens des persoons' is zelfs een ambtelijke uitdrukking. Politiek én bestuur gaan helaas alleen maar over personen. Welke groep van personen mag een minister leveren? Wat wil een bewindspersoon? Hoe maakt hij zijn afweging om rekening te houden met anders denkenden? En zijn eigen achterban? “Dé burgemeester heeft gezegd” is echt wat anders dan: “Burgemeester Weterings heeft gezegd”.
6. Googelen Ooit was politiek bestuurlijk gevoelig zijn lastig. Je wist niet meer dan je in je opleiding en van huis uit had meegekregen. Daarom waren kinderen van ontwikkelde ouder vroeger vaak in een beslissend voordeel. Maar nu is er Google! Iedereen kan alles weten, of ten minste weten wie het wel weet. De Link is wat vroeger de openbare bibliotheek voor de socialisten was. Als ik wil weten hoe de echtgenoot van Carla Peijs heet vind ik snel Rinus Platschorre. In no time weet ik dan dat hij voorzitter van TBI-holding geweest is. En dus een kennis van Lenze Koopmans, die TBI uit de failliete OGM boedel losweekte en tot een succes maakte. En indirect dus weer een kennis van de kennissen van Koopmans. Waaronder Duisenberg (Samen in de RvC van de Rabobankgroep, Minister van Financiën toen Lenze DG rijksbegroting was. Beide Fries) Wiegel, Nypels en Wellink. Samen met Wellink verschijnt er elk jaar nog een Leerboek de Openbare Financiën van Koopmans voor € 49,50.
7. Historisch besef Het is verreweg het gezondst om in de dag te leven. Niet te veel piekeren over morgen. Niet te vaak terugkijken naar het verleden. Niettemin is het voor een goed ontwikkelde politiek bestuurlijke gevoeligheid essentieel dat je interesse hebt in het land van Ooit. Het helpt als je weet dat er in Dordrecht ooit een synode was, waar een ver familielid van Beatrix een belangrijke rol speelde. Het kan geen kwaad te beseffen dat de Nederlandse varkenshouders in de jaren ’80 veel kwaad bloed bij Fransen en Duitsers gezet hebben door de EG importrestricties voor graan te omzeilen. Tapiocaschrot uit Thailand en soja uit de Verenigde Staten bleken prima vervangers voor het Franse graan, dat onze varkens in EG verband geacht werden te eten.
8. Samenspel Veel ambtenaren werken alleen. Ook als ze samen werken. In vergaderingen zitten tientallen beleidsmedewerkers elke dag weer alleen te zijn. Eén, groot Wilhelmina-achtig, niet-samen zijn. Politiek bestuurlijke gevoeligheid veronderstelt daarentegen: intimiteit, bijpraten, nieuwtjes uitwisselen, elkaar tips geven, oude vrienden opzoeken, elkaar lanceren en de bal toespelen. RTL boulevard, maar dan in een professionele overheidsvariant.
9. Oog voor details Beleid wordt vaak geassocieerd met grote lijnen. Politiek bestuurlijke gevoeligheid staat of valt met oog voor details. En respect voor details. Dat Melanie Schultz bij de inspectie van de Rijksfinanciën heeft gewerkt, is een detail. Maar een wezenlijk detail. De inspectie is sinds mensen heugenis een broedkamer van succesvolle overheidsmedewerkers. Dat Brinkhorst goed Frans spreekt, Veerman het Reformatorisch Dagblad leest, naast Le Monde en Die Zeit, zijn details, die jou en je baas sneller en effectiever kunnen laten werken. En onnodige fouten kunnen voorkomen.
10. Demp je idealisme Idealen zijn geweldig. Thuis en in de kerk. Op het werk staan ze je politiek bestuurlijke gevoeligheid ernstig in de weg. Je wordt geacht je bewindspersoon, en daarmee de democratie te dienen. Daarbij is elk ideaal ons even lief. Ook als ze niet de onze zijn. Een groot aantal beleidsmedewerkers is zijn eigen actiegroep. Zij hebben een visie . Hun eigen visie. En die proberen zij te verkopen. Op kosten van de Staat. Soms zelfs ten koste van de Staat. Politiek bestuurlijk gevoelig zijn wil zeggen dat je en uiterst delicaat evenwicht in stand houdt, waar de idealen van de aan het bewind zijnde partijen uitgewerkt worden, met één oog naar het verleden, en één oog naar de toekomst. De ‘civil servant’ staat wel degelijk ook voor de continuïteit va het overheidsbeleid. Maar zijn eigen privé visies hebben daar weinig mee van doen. Ondanks je idealen, kan je je beleidswerk goed doen. Maar dan kan je ze beter als een handicap, dan als een voordeel zien.
11. Denk ook in geld Ten slotte het geld. Het slijk der aarde. Maar essentieel om politiek bestuurlijke constructies te doorgronden een aan te beïnvloeden. Een beleidsmedewerker kan het zich niet veroorloven om niet bedrijfseconomisch te kunnen denken. Op topniveau spelen chronisch financiële kwesties. Alle beleid wordt uiteindelijk in geld vertaald. Wie niet in geld kan lezen, denken en schrijven, plaatst zich vrijwillig buiten het politiek bestuurlijke systeem. Mist informatie, kan zaken niet plaatsen en wordt uiteindelijk ook voor anderen steeds oninteressanter. Hij wordt van een nuttige Link, een overbodige of te vermijden schakel. En in het begin zonder dat hij het zelf door heeft. Aanvankelijk bevind je je nog in het gezelschap met veel lotgenoten met dezelfde houding. Maar inmiddels ben je onderdeel geworden van een afdrijvend netwerk van buitenstaanders. Mokkend over bazen, bewindspersonen en kiezers. Niet langer politiek, niet langer bestuurlijk en totaal ongevoelig. Maar er zijn tenminste 11 manieren om dit te vermijden. En zowel een baken op het werk, als een zonnteje in huis te zijn.
Zie ook: Politiek Bestuurlijke Gevoeligheid
Amsterdam, 2005/ 2009 Paul Valens
|
|
||
