|
||||
| English | ||||
|
O V E R H A L E N
“…….Een overtoom is een installatie waarbij een schip
over land van het ene in het andere water wordt getrokken. De overtoom kan worden gezien
als een voorloper van de schutsluis. Een andere term is overhaal. In Maritiem Vlaanderen spreekt men
van een overdracht. Een overtoom bestond vaak uit een
helling met daarop balken die met vet ingesmeerd waren. Met behulp van een takel,
opgehangen boven het hoogste punt van de overtoom, werd het schip uit het water getrokken
en over de balken naar een ander water verplaatst. Op oude afbeeldingen zijn vaak de grote
wielen te zien waarmee de takels werden bediend. Soms werden in plaats van balken
boomstammen gebruikt, waarover het schip kan rollen. Overtomen komen vrijwel niet meer voor.
De moderne versie is de scheepslift, waarbij het schip in een bak met water wordt
verplaatst. In Broekerhaven, nabij Enkhuizen is nog zo'n scheepslift te bewonderen. Deze
is een kopie van de scheepslift die een halve eeuw lang te Amsterdam aan de
Kostverlorenvaart bij de Postjeswetering gefunctioneerd heeft, in wat nu stadsdeel De
Baarsjes heet. In het riviertje de Regge bij Rijssen en Hellendoorn zijn in 1992 en 2002 nog
twee overtomen gebouwd. Dit t.b.v. de Enterse Zomp. Op een lorrie die met accustroom van
uit het schip aangedreven wordt rijdt de lorrie vanuit het water op een betonbaan over de
stuwen bij Zuna en Overwater. De hoogteverschillen zijn resp. 1,20 en Tussen Holten en Rijssen komt een
veldnaam de "Overtoom" voor, de herkomst van de naam op deze plek is onbekend. In mei 2008 werd in De Goorn (gemeente Koggenland), een nieuwe overhaal in gebruik genomen…….”
Strategische doelen zijn geen havens van behouden aankomst. Het zijn nieuwe zeeën en verten vol spanning, verassingen en avontuur. Die soms tot een bankroet leiden. Maar niet noodzakelijk voor
alle spelers. Het speelt zich allemaal af rond een Overtoom. Overtooms komen in strategieontwikkeling veel voor. Het zijn lastige overgangen, die een onderneming in de andere fase kunnen brengen.
Rondom een Overtoom vestigen zich allerlei bedrijven. Om passagiers die tijdelijk moeten uitstappen te laven en te entertainen. En gidsbedrijven, die ondernemingen de weg wijzen door de overgang. Of die hen overhalen om behoorlijk nieuwe wegen in te slaan:
“……….Een zwarte Mercedes stopt voor de ingang van het hotel dat een eind achter de duinenstrook ligt in Noorwijk-aan-Zee. Een man stapt uit, betaalt de taxichauffeur en gaat het hotel binnen. Hij is vooraan in de veertig, heeft een gebruind gelaat en licht grijzend haar. Het is geen toerist, hij komt hier voor zaken. Dat is te merken aan het dure pak dat hij draagt. Aan de receptie vraagt hij naar Jean-Paul Votron. Fortis heeft in maart 2007 zijn driehonderd hoogste kaderleden uitgenodigd voor een tweedaags semenarie, in aanwezigheid van enkele leden van het Executive Committee. Dat is een jaarlijks ritueel. Deze keer vind het semenarie plaats in de Nederlandse badplaats Noordwijk-aan-Zee, even ten noorden van Den Haag. De man die op dinsdag 20 maart in het hotel arriveert is geen laatkomer. Het is Andrea Orcel. De 44-jarige Italiaan werkt voor Merryll Lynch: Hij leidt voor de Amerikaanse zakenbank de Europese afdeling Fusies en Overnames. Andrea Orcel is uit Londen gekomen. Hij moet dringend Jean-Paul Votron spreken, want hij heeft een interessant voorstel. Jean-Paul Votron, Lex Kloosterman en Gilbert Mittler zonderen zich met Orcel af in een apart zaaltje. Ook Nicolaas Martin is er bij, een medewerker van Mittler die alle overnamedossiers bekijkt. - “Wij luisteren” - “Zou Fortis belangstelling hebben, om in een consortium met enkele andere grote Europese banken, een overnamebod te doen op ABN AMRO?”, vraagt Orcel…….”
S C H E E P S L I F T E N
Overtooms zijn veelal vervangen door sluizen of scheepsliften. In België wordt met ons Europees geld een grootse lift gebouwd. Eén groot hellend vlak. Maar het meest spectaculair lijkt toch Siberië. En dan natuurlijk de lift van Orcel.
“……..Er was geen doorlopende waterverbinding mogelijk tussen de Kostverlorenvaart en Overtoomse Vaart enerzijds en Schinkel anderzijds, daarom moesten kleine vrachtschepen door middel van een omhaal over de overtoom getrokken worden. Terwijl passagiers die via trekschuit van Amsterdam naar, bijvoorbeeld, Leiden of Rotterdam, wilden reizen, bij de Overtoom moesten overstappen. Dit en het feit dat de Overtoom ook een knooppunt vormde van het landverkeer tussen Amsterdam, Sloten en Amstelveen, zorgde ervoor dat er zich hier al vroeg aan weerszijden van de Kostverlorenvaart allerlei bedrijfjes, winkels en herbergen vestigden. Een overtoom is een plaats waar schepen over een dam tussen twee ongelijke waterniveaus worden getrokken. Voor het ontstaan van deze dam moeten we kijken naar een andere vaart die begin 15de eeuw is aangelegd om de Schinkel met het IJ, en dus met Amsterdam, te verbinden: de Kostverloren Vaart. Dit verbindingskanaal (de oorspronkelijke naam is niet bekend) werd aangelegd als snellere en dus goedkopere verbinding met de steden Leiden en Rotterdam. Voorheen waren die steden uitsluitend via het Spaarne en dus via Haarlem te bereiken, wat allerlei kosten in de vorm van tol- en bruggelden met zich meebracht. Het kanaal was dus een behoorlijke aderlating voor Haarlem en de stad ondernam er actie tegen door er een dam in op te werpen op de plek waar hij uitkwam in de Schinkel. De stad Amsterdam stak die dam op zijn beurt voortdurend door om de kosten voor de aanleg van de vaart niet verloren te laten gaan; vandaar dat het kanaal de Kostverloren vaart is gaan heten. Uiteindelijk kwam het Hoogheemraadschap Rijnland tussen beiden, en besliste dat de dam mocht blijven, maar dat Amsterdam kleinere schepen over de dam mocht tillen, via een overtoom. …… ……..De overtoom was in ieder geval werkzaam tot 1808, toen hij vervangen werd door een sluis. De straat die we nu kennen als de Overtoom kreeg die naam officieel in 1901, één jaar voordat begonnen werd met de demping van de Overtoomse vaart. De brug die de Overtoom met de Surinamerstraat verbindt heet nog steeds Overtoomse Sluis……”
Saint Marcelin de Cray,18 juli 2009 Paul Valens
|
|
||
