ONMACHT ALS KEERPUNT
ONMACHT
Middelmanagers falen vaak in hun BoBo-care,
omdat ze van mening zijn dat iemand die macht heeft,
de plicht heeft zijn werk goed te doen,
en zijn leven behoorlijk in te richten.
En niet onredelijk te zijn.
"Pouvoir oblige".
Deze opvatting is niet altijd effectief.
En de openingszin is niet altijd duidelijk
Eerst de zin.
HARD EN SOFT CARE
Strategieontwikkeling staat of valt met care.
Care is de houding die maakt dat je iemand begrijpt.
Dat je een redelijke verklaring kan vinden voor zijn gedrag.
Ook als dat gedrag je niet welkom is.
Bij pubers wil care nog wel eens helpen om een lastige periode door te komen.
En bij zwangere personen bijvoorbeeld.
Of mensen in de overgang.
Begrip is een sleutelwoord.
Care hoeft niet altijd soft te zijn.
Hard care is soms ook erg nuttig.
Mijn nicht Heleen van 49 trekt al haar vrije tijd met haar debiele broer Johan van 41 op.
Op een dag zij mijn tante Els: "Ik wil dat je nu ook één keer zonder Johan komt....!"
Een keiharde interventie naar een vrouw het voortreffelijk deed,
maar niettemin in een fatale symbiotische relatie dreigde ten onder te gaan.
Die onmachtig was om haar geweldige drive te weerstaan,
om chronisch via Johan haar eigen wereld te ontwijken.
Een vluchtgedrag van een hogere orde.
SYMPATHIE VOOR SLACHTOFFERS
Het is lastig om kritisch te zijn naar hard werkende mensen.
Of personen die veel voor je doen.
Ook als je er achter komt dat een het een (onbewuste) strategie van ze is.
Vlijt en trouw dienen beloond te worden volgens onze Hollandse normen en waarden.
Beatrix, Balkenende en Gerrit Zalm staan bekend als harde werkers.
Daar verdienen ze in Nederland respect mee.
We zien hen als slachtoffers van hun situatie.
WIE HELPT DE PROFITEUR?
Met miljoenen verdienende topmanagers is dat lastiger.
Die zien we niet als slachtoffers van hun situatie, maar als profiteurs.
De slachtoffers zijn wij zelf.
Het zijn onze centen die zij in hun zak steken.
Ze verdienen zoveel niet te verdienen, is onze maatschappelijke mening.
Gevoelens van care zijn dan ver weg.
En daarmee vaak ook de oplossingen.
Toch is het niet moeilijk je de sneue kant van het bestaan van een BoBo voor te stellen.
Zijn nieuwe jacht van 29 meter blijkt weer een meter kleiner, dan dat van zijn buurman.
Zijn jachtpartij in Polen werd overtroffen door de jacht van zijn Engelse collega,
die belangrijk meer royalty in zijn gevolg had.
Een gemiddelde topvoetballer blijkt meer te verdienen.
Een gemiddelde huisvader heeft een beter contact met zijn kinderen.
Sneu.
ONMACHT
Het blijkt de onmacht te zijn, die zeker zo bepalend is voor een succes dan de macht.
De onmacht om afstand te nemen van je "peers",
van je inkomensstijging,
je verslaving en
je passies.
En als je eenmaal de onmacht ziet, is er ruimte voor care en zijn zaken constructief aan te pakken.
Zeker als je hun onmacht koppelt aan die van jezelf.
EEN DIALOOG MET DE ISLAM
Het debat over de dialoog met de Islam biedt wellicht een mooi voorbeeld.
Nederlanders heten tolerant te zijn.
In werkelijkheid is veel Hollandse tolerantie terug te voeren op onverschilligheid.
Wie zich serieus verdiept in de Islam ziet al snel de onmacht van een Moslim om mee te doen aan een dialoog met andersdenkenden:
In Soerat Al- Bakara bijvoorbeeld, wordt in de Koran gezegd:
(6)"Zij die ongelovig zijn, voor hen maakt het niet uit of je hen waarschuwt of niet; zij geloven niet. God heeft hun harten en hun gehoor verzegeld en over hun ogen is een sluier; voor hen is er een geweldige bestraffing"....(10)"In hun harten is een ziekte en God heeft hun ziekte verergerd; voor de leugens die zij spraken krijgen ze een pijnlijke bestraffing"......(39)."Maar zij die ongelovig zijn en Onze tekenen loochenen, zij zijn het die in het vuur thuishoren, zij zullen daarin altijd blijven".....(62)."Zij die geloven, zij die het jodendom aanhangen, de christenen en de Sabiërs die in God en de laatste dag geloven en die deugdelijk handelen, voor hen is hun loon bij hun Heer en zij hebben niets te vrezen noch zullen zij bedroefd zijn"
En in de Soerat Aal 'Imraan:
(118) "...Neem geen vertrouwelingen buiten jullie kring; zij zullen niet nalaten jullie verderfelijke schade te berokkenen.. Zij zouden voor jullie graag onheil willen. De haat blijkt openlijk uit hun monden, maar wat hun binnenste verbergt, is erger."
Hoe ga je nu een dialoog aan, met iemand, die gehouden is aan deze Koranwoorden?
Hij wil wellicht wel, maar mag in ieder geval niet.
Eén mogelijkheid is om het daar dan juist over te hebben.
Hoe denkt hij om te gaan met het wellicht wel willen, maar zeker niet mogen?
Als het je lukt daarover met hem een gesprek aan te gaan, heb je ten minste een dialoog.
Een dialoog beginnen met iemand die dat -van zijn geloof- met jou niet mag,
leidt voorspelbaar tot teleurstellingen.
Zo kweek je hopeloze gevallen.
KINDEREN EN BOBO'S
Het is net als met kinderen.
Het kost geen moeite om hen aan het liegen te krijgen:
het is een kwestie van de goede vragen stellen!
En met BoBo's is het al niet eender.
Ook zij liegen heel gemakkelijk,
als je ze maar de goede vragen stelt.
Doe dat dus niet!
En ze hoeven steeds minder te liegen!
Je bevrijdt ze uit hun onmacht.
Ze voelen niet de vrijheid om de waarheid te spreken.
IN GEBREKE STELLEN
Middelmanagers hebben twee favoriete strategieën:
1 Het slaafs volgen van hun bazen
(favoriet bij o.a. techneuten)
2 Het in gebreke stellen van hun bazen
(favoriet bij o.a. juristen)
De derde strategie: Constructief kritisch volgen, komt in hun repertoire niet voor.
SLAAN ALS VORM VAN AANDACHT
In militaire dienst is mij het nut van scripts duidelijk geworden.
Met ingeprente simpele routines, kan je in moeilijke tijden je overlevingskansen sterk vergroten.
Vuurleidingsprincipes vanuit een helikopter waren zulke scripts.
Twee jaar geleden bleken mijn brand-scripts van grote waarde.
Geprogrammeerd als ik was, om:
<IF brand>:
<stevige schoenen aan / sterke kleding idem>,
<0,0_ meenemen>,
<huis verlaten>.
Kwam ik snel en safe op straat te staan.
En werd ik door de brandweer zelfs als een serieuze gesprekspartner erkend.
In tegenstelling tot de overige ontheemden, die direct als "slachtoffers" in een politieauto werden opgesloten.
Een vorm van Hard Care,
bedoeld om te voorkomen dat mensen in paniek hun kat of foto nog proberen te redden.
Zo loop ik nu rond met het script:
<If: slachtoffer zinloos geweld>,
<Zien als: contact zoeken>
<zij het, onhandig>.
Ik hoop daarmee ontspannen te kunnen reageren in nare omstandigheden.
In veel onmachtscenario's helpen dit soort van scripts:
<Als hij liegt of onredelijk is>,
<zal hij het wel moeilijk hebben>;
<Hoe krijg ik hem weer ontspannen?>.
Ook de oude vraag:
< Wat doe ik fout, dat hij zo vreemd doet?>
valt in deze categorie.
DUBBEL KEERPUNT
Mits niet te vaak toegepast,
kan een Onmachtsvisie een Machtig instrument zijn.
Een keerpunt in jouw gedachten,
en in zijn gedrag.
Amsterdam,
7 mei 2005
Paul Valens