lemstra

L E M S T R A M O E T B L I J V E N

Man en paard

Op een dag zullen we van de 74-jarige Wolter Lemstra minder gaan horen. Maar voorlopig is hij nog luid en duidelijk aanwezig. Met man en paard heeft hij licht gebracht in de neurologenaffaire in Enschede. Helder, hard en effectief. Onhollands. Maar hij komt dan ook uit Godlinze. Een plaats in de buurt van Losdorp, Holwierde, Krewerd en Spijk. Ver van Nederland, dicht bij Delfzijl.

Man noch paard zijn in Nederland erg in de mode. "Nee, we noemen geen namen", ligt ons beter.

En daar gaan we erg ver in.

Tot in de praktijk van strategieontwikkeling.

USA

Deze zomer las ik de Amerikaanse grondwet weer eens. Dit maal in The Oxford Companion to the Supreme Court of the United States. Een boek vol namen en anekdotes. En arresten natuurlijk. Bij Borders in Santa Fe voor drie dollar vijftig. Drie cent per pagina.

De Amerikaanse grondwet kent een preambule die niet eens zo heet. Het is gewoon een onderdeel van de grondwet:

“We the People of the United States, in Order to form a more perfect Union, establish Justice, insure domestic Tranquility, provide for the common defense, promote the general Welfare, and secure the Blessings of Liberty to ourselves and our Posterity, do ordain and establish this Constitution for the United States of America.”

En aan het eind verschijnen de spelers zelf ook nog eens in personae namens de 12 staten die er toen nog maar verenigd waren: Delaware, Pennsylvania, New Jersey, Georgia, Connecticut, Massachusetts, Maryland, South Carolina, New Hampshire, Virginia, New York en North Carolina.

Namens hun staten tekenden naast George Washington (president of the Convention) onder meer: Abraham Baldwin, Alexander Hamilton, Benjamin Franklin, Charles Cotesworth Pinckney, Daniel Carroll, Daniel of St. Thomas Jenifer, David Brearly, George Clymer en George Read.

Eerder weggegaan zonder te tekenen waren: Alexander Martin, Caleb Strong, George Wythe en James McClurg.

Edmund Randolph, Elbridge Gerry en George Mason weigerden te tekenen.

Mannen en paarden.

Die wikken, wegen, en gezamenlijk een avontuur aangaan.

Met de Staten als contractanten.

Frankrijk, en Duitsland

Fransen kennen ook een dergelijke preambule:

“Les Représentants du Peuple Français, constitués en Assemblée Nationale, considérant que l'ignorance, l'oubli ou le mépris des droits de l'Homme sont les seules causes des malheurs publics et de la corruption des Gouvernements, ont résolu d'exposer, dans une Déclaration solennelle, les droits naturels, inaliénables et sacrés de l'Homme, afin que cette Déclaration, constamment présente à tous les Membres du corps social, leur rappelle sans cesse leurs droits et leurs devoirs ; afin que leurs actes du pouvoir législatif, et ceux du pouvoir exécutif, pouvant être à chaque instant comparés avec le but de toute institution politique, en soient plus respectés ; afin que les réclamations des citoyens, fondées désormais sur des principes simples et incontestables, tournent toujours au maintien de la Constitution et au bonheur de tous. «

De assemblee neemt hier het initiatief

Ook de Bondsrepubliek heeft zoiets:

„Die Deutschen in den Ländern Baden-Württemberg, Bayern, Berlin, Brandenburg, Bremen, Hamburg, Hessen, Mecklenburg-Vorpommern, Niedersachsen, Nordrhein-Westfalen, Rheinland-Pfalz, Saarland, Sachsen, Sachsen-Anhalt, Schleswig-Holstein und Thüringen haben in freier Selbstbestimmung die Einheit und Freiheit Deutschlands vollendet. Damit gilt dieses Grundgesetz für das gesamte Deutsche Volk.“

De deelstaten zijn duidelijk de actoren.

En zelfs de oude DDR had er een:

„In Fortsetzung der revolutionären Tradition der deutschen Arbeiterklasse und gestützt auf die Befreiung vom Faschismus hat das Volk der Deutschen Demokratischen Republik in Übereinstimmung mit den Prozessen der geschichtlichen Entwicklung unserer Epoche sein Recht auf sozial-ökonomische, staatliche und nationale Selbstbestimmung verwirklicht, und gestaltet die entwickelte sozialistische Gesellschaft. Erfüllt von dem Willen, seine Geschicke frei zu bestimmen, unbeirrt auch weiter den Weg des Sozialismus und Kommunismus, des Friedens, der Demokratie und der Völkerfreundschaft zu gehen, hat sich das Volk der Deutschen Demokratischen Republik dieses sozialistische Verfassung gegeben.”

Het volk geeft zichzelf een dwangbuis als geschenk.

Anoniem Nederland

Maar Nederland doet daar niet aan mee.

Onze grondwet begint gewoon met:

“Hoofdstuk 1. Grondrechten, Artikel 1, Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.”

Alsof een anonieme veldwachter je toespreekt.

Geen wie, wat en hoe.

Big Brother avant la lettre.

Endemol aan het werk?

Terwijl uit alles blijkt dat Koning en Parlement contractpartijen waren.

En het weglaten van de preambule een tragisch compromis was.

Recent is geprobeerd alsnog een preambule op te nemen, maar ook die poging is weer gestrand.

De Majesteit heeft wellicht nog steeds haar bedenkingen.

Het Statuut kent overigens wel een opsomming van deelnemers in de deal.

Geen Mozes?

In de meeste bedrijven in Nederland gaat het al niet anders. Doelstellingen en mission statement zijn er gewoon.

Geen Mozes die ze gehaald heeft. Geen Raad van bestuur die ze bedacht heeft.

Alsof ze er altijd al waren, en nooit meer anders zullen worden.

Plato.

Geen contractpartijen

Lemstra en de Supreme Court

Nooit had ik van deze plastic gang van zaken last gehad, totdat ik de werkwijze van de Supreme Court las.

De Court bestaat uit negen rechters. En haar belangrijkste taak is het toetsen van federale en lokale wetten aan de grondwet. Iets wat bij ons de Raad van State doet. Maar heel mondjesmaat.

Daarbij gaan ze buitengewoon Lemstra te werk. Als ze het allen eens zijn komt er een unanieme uitspraak. Die wordt door 1 rechter geschreven, die met name genoemd wordt. Maar wijkt een rechter af, dan formuleert hij een eigen minderheidsstandpunt. Hij gaat dan in dissent of in part in dissent. Is een rechter het wel eens met de conclusie, maar niet met de argumentatie, dan vermeldt hij dat apart. Opinions in disagreement. Doet een rechter niet mee, dan wordt dat ook vermeld.

De helft van de uitspraken van het hof zijn slechts unaniem.

En nooit anoniem.

De archeologie van de visieontwikkeling van de Supreme Court wordt ook met man en paard gegeven. Van alle rechters vanaf 1789 wordt een lijst bijgehouden, met hun jaar van aan- en aftreden. Een diensttijd van dertig jaar is daarbij heel gewoon. Ook wordt aangegeven welke president welke rechter benoemde. En bekend is ook welke rechter joods, christelijk, Afrikaans, Spaans, katholiek, moslim, of vrouw was.

Hier is geen anonieme plastic staat aan het woord.

Maar een gemeenschap van vlees en bloed.

Die zicht ontwikkelt, leert, zich herneemt en verder gaat.

De mens centraal?

Veel Nederlandse ondernemingen beweren dat bij hen de mens centraal staat.

En komen vervolgens met onpersoonlijke anonieme statements.

Die door Stasi achtige stafmedewerkers worden doorgevoerd.

En waarbij je niet weet wie tegen wie praat

Oost Duitsland is verdwenen.

Maar in Nederland nog niet.

De abstractie: "De Mens" staat in Nederland verbaal centraal.

De persoon niet.