kloktijd

KLOKTIJD IN BERGEN OP ZOOM

De kloktijd is een geweldige uitvinding.

Essentieel om operationeel te kunnen werken.

Maar ongeschikt om er strategisch mee te denken.

Hoe ingewikkeld de kloktijd in elkaar zit wordt duidelijk als je je kleinzoon leert klokkijken.

24 Uren, verdeeld in 4 kwartieren en 60 minuten, verdeeld in 60 seconden.

Je verzint het niet. Het lijkt wel Engeland.

Maar de moeite loont. Je kunt er mee koken, afspraak is afspraak mee doen, en je kunt er mee vliegen.

Als je tenminste op tijd je tijdzones een uur verzet.

Turkije voerde pas in de negentiende eeuw de kloktijd in.

Elk dorp en elke stad werden verplicht een publiek uurwerk te installeren en te handhaven.

Dat handhaven viel nog niet mee, want op sommige plekken zette men bij zonsop- en zonsondergang de wijzers gewoon op 12 uur.

Zonsopgang en zonsondergang horen bij de levenstijd.

Net als ’s middags 12 uur, volle en halve maan.

’s Nachts twaalf uur heeft niets met middernacht te maken. Althans in de levenstijd niet.

’s Middags staat de zon op zijn hoogst. ’s Nachts nooit op zijn laagst.

En de tijd tussen ondergang en opgang varieert per dag. Net als het midden tussen die twee.

Hilton Kayseri en De Bourgondiër in Bergen op Zoom maken het onderscheid tussen klok- en levenstijd pijnlijk duidelijk.

Kayseri ligt midden in Turkije. Even ver van Istanbul, als van de Iraanse grens. En even ver van de Zwarte, als van de Middellandse Zee.

Bij Christenen is de stad beter bekend als Caesarea. Paulus liep hier rond, en maande de bewoners aan, hem sneller te betalen als hij langs kwam.

Nu is Kayseri een soort Rotterdam. Maar dan veel gezelliger. Met no nonsense inwoners die zich Hollands direct uitdrukken.

De stad ligt in een prachtige vallei aan de voet van een besneeuwde vulkaan.

De akoestiek is er heel bijzonder. Dat blijkt vooral bij zonsopgang, als de moskee zich meldt.

Het ochtendgebed galmt meedogenloos tegen het Hiltonhotel op, en stroomt vervolgens indringend het dal in.

Korte pauzes in de zang versterken het karakter van de oproep.

Vluchten kan niet meer.

Mijn eerste associaties gingen richting alarmoefening, schuilkelders en erger.

Later werden het kerkklokken, en zelfs het Angelus.

Het zal dus wel wennen, dacht ik.

Een week later werd ik in hotel De Bourgondiër op de Grote Markt in Bergen op Zoom ’s morgens gewekt door een kerkklok die vijf uur dreunde.

Hij bleek elk half uur het uur te slaan.

Heel anders dan het Angelus dus: een bescheiden teken van het begin, het einde en de pauze van een dag.

Angelus en Oproep staan beide dicht bij de levenstijd.

De gewone kerkklok is een product van de kloktijd.

Een hulp bij aankomen en vertrek.

Maar ook een voortdurende breker van dromen en gedachten.

Het is mooi geweest.

Het is tijd.

Kloktijd.

De operatie gaat voor.

Saint Marcelin de Cray

Waar je nog gewekt wordt door vogels

Zon op: 05:24

Zon onder: 19:50

2 mei 2010

Paul Valens