STRATEGISCH
ALLERGIEMANAGEMENT
VOOR
KETENREGISSEURS
De
butler heeft het niet gedaan
Normaal gesproken is het werk van Ketenregisseur vreugdevol en zinvol. Niettemin kan het soms teleurstellend zijn hoe onvolkomen en weinig hartelijk de medewerking is van sommige functionarissen van betrokken organisaties. De keten dient een zo mooi doel, en dan niet voluit steunend meewerken, lijkt haast onverklaarbaar.
Verklaringen worden niettemin gezocht en gevonden.
Meestal zijn deze verklaringen afdoende: de ketenregisseur zelf heeft het niet gedaan.
En dat is waar.
Operationeel en logisch zit je goed
Gelukkig heeft een ketenregisseur een vrije wil: hij kan kiezen
Hij kan genoegen nemen met operationele verklaringen, en geïrriteerd, maar gerust gaan slapen. Hij kan ook op zoek gaan naar strategische verklaringen. Die weliswaar de regisseur in gebreke stellen, maar die uiteindelijk tot bevredigender situaties kan leiden.
Waarheden
hebben beperkte waarde
Alleen met waarheden kom je niet ver in strategische situaties
De parabel van de kapitein en de stuurman maakt dit schrijpend duidelijk:
Op een schip wordt afwisselend het wachtboek door de kapitein en de stuurman bijgehouden. Op een dag vermeldde de kapitein onder de rubriek " bijzonderheden": Vandaag was de stuurman dronken".
De stuurman verzocht de kapitein deze melding te schrappen.
"Nee", zei de kapitein, "je kunt toch niet ontkennen dat je dronken was?"
"Nee", zei de stuurman, "dat ontken ik ook niet, maar moet dit nu in het wachtboek?"
De kapitein hield voet bij stuk.
En de volgende dag meldde de stuurman onder " bijzonderheden": "Vandaag was de kapitein nuchter...."
Ruimte
en tijd
Strategisch analyseren houdt in dat je ruimere tijd en ruimte grenzen neemt.
Je kijkt verder dan vandaag en gisteren, en verder dan je woonplaats
Als je ketens in een ruimere setting plaatst, en je Den Haag, geldstromen, verleden en toekomst meeneemt, kan je meer zien
Als je het wilt.
Haagse
ombuigingen
Veel ketens zijn ontstaan omdat Haagse geldstromen werden omgebogen. Geld wat ooit rechtstreeks naar de betrokken instellingen ging, gaat nu via een ketenverband. Logisch dat partijen de boot (= Het geld) niet wilden missen, en verklaarden graag aan de keten mee te willen werken ( = graag het geld te blijven ontvangen cq in aanmerking te komen voor de extra gelden)
Verborgen
marionettenspelers
In veel gevallen is het zelfs niet Den Haag die hier een initiatief nam, maar enkele dominante instellingen zelf. Grotendeels op de achtergrond acterend regisseren zij nieuw geldstromen, waar zij uiteindelijk het meest van zullen profiteren.
Logisch is dan het gedrag van lagere functionarissen, dat ze wel de fondsen, maar niet de verplichtingen proberen binnen te halen.
Continuïteit
Een andere invalshoek is de continuïteit van een instelling.
Voor betrokken functionarissen is de continuïteit van de instelling cruciaal. Zijn werkgelegenheid hangt er van af. Een beleidsketen biedt zelden een vergelijkbare zekerheid op lange termijn. Hij moet dus wel de continuïteit van de eigen organisatie als eerste prioriteit blijven zien. Voor hem is een keten een bijzaak.
Nadelen
van betrokkenheid en resultaatgerichtheid
Bij de ketenregisseur ligt het precies andersom: de keten is hoofdzaak. De betrokken organisaties bijzaken. Storende bijzaken vaak. Dwarsliggers op weg naar een hoger doel.
In combinatie met betrokkenheid en resultaatgerichtheid kan zelfs een explosief mengsel ontstaan. Beide eigenschappen staan vaak haaks op relatiegerichtheid. Mij valt soms op hoe meedogenloos ketenregisseurs over mensen oordelen, die niet vierentwintig uur per dag voor hun beleidsketen beschikbaar zijn.
Kasteverschillen
Kasteverschillen kunnen ook de oorzaak zijn van grauwsluiers in de ketenregie. Juristen praten en denken anders dan artsen. Opbouwwerkers anders dan economen. De ketenregisseur zal zich er goed van bewust dienen te zijn, dat hij met zijn achtergrond, soms te gemakkelijk overeenstemming bereikt met gelijkgestemden. En soms te gemakkelijk afstand schept bij andersdenkenden.
Amsterdam 20 september 2006
Paul Valens