SOCRATES VERSUS HENNY HUISMAN
Kunststof tegels
Toen vorig jaar Henny Huisman in het
radioprogramma Kunststof
een tekst op een tegel mocht schrijven, koos hij voor het motto:
"Je hebt meer aan kennissen dan aan
kennis"
Een bekende strategische basiswet.
Socrates denkt daar royaal anders over.
Extreem positioneren
Gruwelverhalen over dieven, moordenaars en stiefmoeders hebben mee tot doel,
dat het kind minder ongelukkig is met zijn
eigen ouders.
Heel tragisch eigenlijk.
Want een kind verdient geen ouders die je zo
aan het schrikken maken.
Socrates gebruikt in Euthydemus een
soortgelijk procédé.
Hij voert Sofisten op die er een akelige
manier van debatteren op nahouden.
En wekt dan de suggestie
dat zijn eigen verwerpelijke manier van
vastspijkeren in een debat
een wel heel fraaie integere werkwijze is
om tot een uitwisseling van inzichten te
komen.
Entouragemanagement heet dat in mijn vak.
Een dubieuze vorm van benchmarking.
Plato laat de sofist Euthydemus bijvoorbeeld
het redeneren:
<Wie iets leert, leert wat hij niet kent.
Maar alles wat je leert blijk je via woorden
te leren, die uit letters bestaan.
En alle letters ken je.
Dus je leert alleen wat je al kent.>
Socrates toont vervolgens aan dat dit geen
leuke manier van samen denken is,
En steekt dan zelf van wal.
Met zijn inmiddels bekende Zaanse methode,
Waar je iemand razend mee krijgt.
Nee, een sfeermanager kan je Socrates niet
noemen.
Holiday on Ice
In mijn tweede huwelijk werd ik gezegend met
twee kinderen van 8 en 6 jaar,
Tijl en Daan.
Met name Tijl was zeer zorgvuldig in de
antwoorden die hij gaf.
En de vragen die hij stelde.
Zo vroeg ik hem eens, of hij niet eens mee zou
willen naar een voorstelling van Holiday on Ice.
En ik verwachtte uitsluitend een: "Nou
graag!"
Maar niet bij Tijl.
"Dat hangt er van af", zei hij.
"Dat hangt er van af?
Waar van af?"
"Nou ", zei hij, "van of ik
bijvoorbeeld dan een verjaardagsfeestje heb!"
Briljant.
Hij weerstond de verleiding om antwoorden te
geven op vragen waar je de consequenties niet van overziet.
En hij overzag de consequenties ook nog eens
een keer.
Maar de meeste van ons halen dat niveau niet.
Wij zeggen gewoon ja en nee als we denken dat
dat van ons verwacht wordt.
Mijn moeder demonstreerde dat vlak voor haar
overlijden begin dit jaar prachtig.
"Voelt U hier pijn, mevrouw Valens?"
vroeg de dokter.
"Als U dat zegt", antwoordde mijn
moeder gedwee.
Geheel in de geest van Socrates, zich aan de
deskundige overgevend.
Wie kent niet die telefoonterreur van
Marketingbureaus,
Die eerst vragen of je niet met twee personen
naar Thailand zou willen, en uiteindelijk willen ze een Postcodelot verkopen.
Zo ook Socrates.
Hij dwingt je natwoorden te geven op vragen,
waar je de consequenties niet van overziet.
En dan knoopt hij je op aan je antwoorden.
Net als bij telemarketing of Reli-bellen, moet
je bijna onaardig worden om er van af te komen.
Waarbij Plato ook steeds " Dat gaf hij
toe" gebruikt, alsof het om bekentenissen gaat.
Waar het duidelijk is dat de bevraagde geen
benul heeft waar hij ja of nee tegen zegt.
Ons eigen OM lijkt niet ver weg.
En voor dit betoog misbruikt hij ene Clinias.
Een buitengewoon willig werktuig.
Dat het ook heel anders kan, ondervond ik in Singapore.
Service management
In 1985 moest ik voor mijn persoonlijke en
zakelijke ontwikkeling in Singapore zijn.
Een vlucht duurde toen nog 13 uur.
Inclusief een zwaar bewapende nachtstop in Abu
Dhabi.
Na een curieuze rit langs kilometers
bloembakken en een aanrij-file van taxi's van zeker 10 kilometer,
kwamen we in ons Hyatt hotel.
Vanaf dat moment ontrolde zich een wonderlijk
script.
Trees werd uitgenodigd op een soort troon te
gaan zitten
en kreeg zonder pardon een weelderig tropische
cocktail.
Aan de balie werd ik na een verrassend korte
wachttijd geholpen,
Met bijna als eerste vraag:
"Wanneer is uw vlucht terug?"
De portee van de vraag ontging me volledig.
Niettemin antwoordde ik waarheidsgetrouw:
"zaterdag om 18:15 uur."
"Wilt u dan uw kamer tot twee uur 's
middags aanhouden?" vroeg de balieman.
Vanaf dat moment kon Hyatt niet meer stuk.
Tropische verrassingen, meevallers, care.
Zo kon het dus ook.
Vervolgens ging er van alles mis.
Maar elke tegenvaller incasseerden we met
liefde.
We hadden een band.
Het ware levensgeluk
Clinias gaat à tempo akkoord met Socrates'
vooronderstellingen dat rijk zijn, gezondheid, schoonheid, goed afkomst, invloed en
aanzien mensen gelukkig maken.
Maar dan komt hij weer met zijn lofzang op de
deskundigen.
En Clinias loopt weer gedwee mee en erkent dat
je beter een verstandige generaal kan hebben dan een domme.
En liever een dokter die zijn vak kent dan een
klungel.
Dus, vat Socrates zijn monoloog samen:
"Overal dus doet de geleerdheid de mensen
gelukkig zijn"
Geen broers, vrienden, kinderen of ouders,
collega's op teamgenoten.
Kortom: geen mensen
Alleen deskundigen!
En de enige echte geleerde, blijkt later
Socrates zelf te zijn!
Socrates, die met iedereen ruzie maakt, als
bron voor het geluk van de hele mensheid.
Fortuyn en Wilders zijn vlakbij.
En Henny Huisman lijkt verder weg dan ooit.......
Amsterdam, 10 september 2005
Paul Valens
REGISTER
Over slaafse volgelingen
Over wijsheid
Enge strenge mannen
McKinsey en John de Mol
Over Turkse vrouwen
Supporters in verlegenheid
Nadelen van ideaal en zuiver denken
Kinderachtig en gekunsteld manipuleren met woorden
Plato als bedenkelijk journalist
Digitaal versus Joods denken